πIsbot TajribaINTERAKTIV MATEMATIKA
04 / SODDA QOIDA. MURAKKAB CHEGARA.

Fraktallar laboratoriyasi

Mandelbrot tekisligidan nuqta tanlang va unga mos Julia manzarasini ko‘ring. Yaqinlashing, orbitani kuzating, Nyuton usulining tortilish havzalarini taqqoslang.

z ↦ z² + cBir qoida — parametrlar va orbitalar olami.
Hisoblash brauzerda · ro‘yxatdan o‘tish shart emas
TAYYOR MANZARALAR
PARAMETRLAR TEKISLIGI

Mandelbrot to‘plami

360 × 360
Nuqta tanlash uchun rasmga bosing.
KVADRAT ENI3,6
CHEGARA160 qadam
QOCHMAGANLAR*—

Shu c uchun Julia

c = −0,745 + 0,186i

Qora — hozirgi chegarada qochmagan nuqtalar. Julia to‘plami to‘ldirilgan to‘plamning chegarasidir.

Tanlangan orbita

z₀ = 0
TAQQOSLANG VA XULOSA QILING

Tajriba daftari

0 / 30

Nom, sozlamalar va sonli natijalar faqat shu brauzerda saqlanadi. Qurilmalar o‘rtasida avtomatik sinxronlash yo‘q.

NomiBo‘limSozlamaNatijaAmal

Hozircha yozuv yo‘q.

Matematik izoh va mustaqil savollar

Mandelbrot va Julia — ikki tekislik

zn+1 = zn² + c

Mandelbrot oynasida piksel — c parametri; boshlang‘ich nuqta doim z₀ = 0. Shu orbitasi chegaralangan c lar Mandelbrot to‘plamini tashkil qiladi.

Julia oynasida c o‘zgarmaydi; piksel boshlang‘ich z₀ ni bildiradi. Chegaralangan orbitalar to‘plami — to‘ldirilgan Julia to‘plami Kc. Uning chegarasi Jc — Julia to‘plami.

Savol: c = 0, c = −1 va c = 1 ni taqqoslang. c ni o‘zgartirish bilan z₀ ni o‘zgartirish orasida qanday farq bor?

Chekli hisoblash nimani ayta oladi?

Mandelbrotning kritik orbitasida |zn| > 2 bo‘lsa, orbita cheksizlikka qochadi. Julia hisobida xavfsiz radius R = max(2, |c|) ishlatiladi.

Qora piksel to‘plamga tegishlilikning isboti emas: u tanlangan iteratsiya chegarasigacha qochmaganini bildiradi. Chegarani oshirganda ayrim qora piksellar ranglanishi mumkin.

Rang — qochish vaqtining silliqlashtirilgan ko‘rinishi. Piksellar soni, iteratsiya chegarasi va rang jadvali — alohida parametrlar.

Savol: ayni ko‘rinishda 80, 320 va 1 000 qadamni solishtiring. Aniqlanmagan nuqtalar ulushi bir xil qoladimi?

Nyuton usulining tortilish havzalari

zn+1 = zn − f(zn)/f′(zn)

Bu yerda f(z) = zᵈ − 1; d = 3, 4, 5 yoki 6. Rang hisoblangan orbita qaysi ildizga 10⁻⁶ dan yaqin kelganini bildiradi.

Qora joy — chegara tugaguncha ildiz aniqlanmagan yoki hosila son jihatdan nolga yaqin bo‘lgan nuqta. Bu joylarning barchasi aynan Julia to‘plami deb belgilanmaydi.

Savol: z₀ = 0 da formula nima uchun aniqlanmagan? Ranglar chegarasining ikki tomonidagi juda yaqin boshlang‘ich nuqtalarni sinang.

Orbita ko‘rinishi ko‘pi bilan 60 qadamni chizadi. Fraktal tasviri esa tanlangan to‘liq iteratsiya chegarasini ishlatadi.