πIsbot TajribaINTERAKTIV MATEMATIKA
03 / TASODIF ICHIDAGI QONUNIYAT

Ehtimol laboratoriyasi

Tanga tashlang, tasodifiy sonlarni qo‘shing yoki nuqtalar yordamida π ni baholang. Sinovlar ko‘payganda nima o‘zgarishini o‘zingiz tekshiring.

SN / N → pBitta natija tasodifiy. Ko‘p natijada qonuniyat.
Hisoblash brauzerda · ro‘yxatdan o‘tish shart emas
TAYYOR TAJRIBALAR
KATTA SONLAR QONUNI

Ulush qanday o‘zgaradi?

N = 0
Kuzatilgan ulushNazariy ehtimol p

SINOVLAR0
KUZATILGAN ULUSH—
MUTLAQ FARQ—

Oxirgi 60 tashlash

A / B

TAQQOSLANG VA XULOSA QILING

Tajriba daftari

0 / 30

Nom, sozlamalar va sonli natijalar faqat shu brauzerda saqlanadi. Qurilmalar o‘rtasida avtomatik sinxronlash yo‘q.

NomiBo‘limSozlamaNatijaAmal

Hozircha yozuv yo‘q.

Matematik izoh va mustaqil savollar

Katta sonlar qonuni

SN / N → p

Bir xil p ehtimolli mustaqil Bernulli sinovlarida A natijaning nisbiy chastotasi p ga yaqinlashadi. Bu modelda kompyuterning takrorlanuvchi psevdotasodifiy generatori ishlatiladi; grafik teoremaning isboti emas.

Savol: p = 0,5 va p = 0,8 ni bir xil kod bilan solishtiring. |SN/N − p| har qadamda kamayadimi?

Ketma-ket A tushishi keyingi B natijani «qarz» qilib qo‘ymaydi. Mustaqillik modelida keyingi A ehtimoli ham p bo‘lib qoladi.

Markaziy limit teoremasi

Zn = (∑Xj − nμ) / (σ√n)

Xj lar mustaqil, bir xil taqsimlangan va 0 < σ² < ∞ bo‘lsa, Zn taqsimoti standart normal taqsimotga yaqinlashadi. Bu yerda barcha to‘rtta boshlang‘ich taqsimot shu shartlarga mos.

n — bitta yig‘indidagi sonlar; N — yig‘indi tajribasini takrorlash soni. N oshishi gistogrammani silliqlashtiradi, n oshishi esa taqsimotning normalga yaqinlashuvini tekshiradi.

Gistogramma zichligi: katak soni / (N × katak eni). [−4, 4) dan tashqaridagi qiymatlar yashiriladi, lekin N va statistikaga kiradi; ular alohida sanaladi.

Monte-Karlo usuli

π̂ = 4K/N

K — birlik doiraga tushgan nuqtalar soni. Kvadrat yuzi 4, doira yuzi π. Tekis va mustaqil tanlash modelida K/N doira yuzasining kvadrat yuzasiga nisbatini baholaydi.

Oraliq Bernulli ulushi uchun z = 1,96 bilan Uilson usulidan olinib, 4 ga ko‘paytiriladi. Bu oldindan belgilangan N uchun taxminiy 95% ishonch oralig‘i; barcha vaqtlar uchun birgalikdagi kafolat emas.

Savol: 100, 1 000 va 10 000 nuqtada xatoni taqqoslang. Har safar 10 baravar kamayishini kutish to‘g‘rimi? Grafikda xato bir tekis kamayishi shart emas.